Bảo vệ mình khỏi HIV nhờ nhận diện 4 nhóm người nguy cơ lây nhiễm cao

Virus HIV có thời gian ủ bệnh dài, khó nhận biết bằng mắt thường. Vì thế, nhận diện các nhóm nguy cơ cao và chủ động phòng tránh là cách hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân và cộng đồng.

Cô Vương từng gặp một trải nghiệm khiến cô không thể yên tâm suốt nhiều ngày. Trên chuyến xe buýt đông người, một chàng trai trẻ đứng cạnh cô với vẻ ngoài gầy gò, da tái, liên tục ho nhẹ. Mọi chuyện vẫn bình thường cho đến khi người này vô tình làm rơi một ống tiêm từ túi áo.

Khoảnh khắc ấy, trong đầu cô thoáng qua một suy nghĩ đầy lo lắng: "Liệu người này có mang HIV hay không?"

Về đến nhà, cô tìm kiếm thông tin và bàng hoàng khi biết rằng thời gian ủ bệnh của HIV có thể kéo dài tới 10 năm, trong khi phần lớn người nhiễm virus vẫn sinh hoạt, làm việc như người khỏe mạnh. Điều đáng sợ nhất không phải là biểu hiện bệnh, mà là việc không thể dễ dàng nhận biết bằng mắt thường.

Trong nhận thức của nhiều người, AIDS dường như là căn bệnh xa xôi, thế nhưng thực tế lại khác. Theo số liệu đến cuối năm 2023, Trung Quốc ghi nhận hơn 1,05 triệu người đang sống chung với HIV. Do tâm lý e ngại xét nghiệm và che giấu thông tin, con số thực tế có thể còn cao hơn.

Các bác sĩ cảnh báo rằng nhiều người nhiễm HIV không biết mình mang virus, vẫn tiếp xúc và sinh hoạt bình thường, vô tình làm tăng nguy cơ lây lan. Ngoại hình khỏe mạnh, kết quả khám tổng quát bình thường chính là lý do khiến cộng đồng dễ lơ là cảnh giác.

4 nhóm người có nguy cơ nhiễm HIV cao

Các chuyên gia y tế nhấn mạnh việc cảnh giác không nhằm kỳ thị, mà để bảo vệ bản thân và cộng đồng. Dưới đây là 4 nhóm người được đánh giá có nguy cơ cao hơn do hành vi dễ dẫn tới lây nhiễm.

Người thường xuyên thay đổi bạn tình

Lây truyền qua đường tình dục vẫn là con đường chính của HIV. Những người có nhiều bạn tình, đặc biệt không sử dụng biện pháp bảo vệ, có nguy cơ nhiễm HIV cao hơn nhiều lần so với dân số chung.

Nghiên cứu cho thấy nhóm quan hệ tình dục không an toàn nhiều lần trong năm có nguy cơ nhiễm HIV cao gấp hơn 6 lần. Điều đáng lưu ý là họ có thể trông hoàn toàn khỏe mạnh, cuốn hút và năng động.

Người có tiền sử tiêm chích qua đường tĩnh mạch

Dùng chung kim tiêm là một trong những con đường lây truyền HIV nguy hiểm nhất. Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm này có thể lên tới 30% hoặc hơn.

Ngay cả khi đã cai nghiện nhiều năm, nguy cơ vẫn tồn tại nếu từng dùng chung kim tiêm. Các bác sĩ cho biết, dấu vết kim tiêm trên tay có thể là một manh mối y tế quan trọng.

Người thường xuyên lui tới các địa điểm giải trí rủi ro cao

Một số địa điểm giải trí, cơ sở hoạt động không phép có tỷ lệ hành vi tình dục không an toàn ở mức đáng báo động. Việc không được kiểm tra sức khỏe định kỳ khiến nguy cơ lây nhiễm và phát tán virus tăng cao.

Nếu một người thường xuyên xuất hiện tại các địa điểm này hoặc có lối sống tình dục cởi mở bất thường, cần nâng cao cảnh giác và chủ động bảo vệ bản thân.

Người né tránh hoặc chống đối khám sức khỏe

HIV có thời gian cửa sổ từ 2 -12 tuần, thậm chí lâu hơn. Trong giai đoạn này, người nhiễm có thể không có triệu chứng nhưng vẫn lây bệnh.

Theo kinh nghiệm lâm sàng, những người từ chối khám sức khỏe định kỳ hoặc tránh xét nghiệm trước hôn nhân, xin việc có thể đang che giấu vấn đề sức khỏe nào đó, vô tình tạo rủi ro cho người khác.

Những thay đổi thể chất có thể xuất hiện khi nhiễm HIV

Khi virus làm suy yếu hệ miễn dịch, cơ thể có thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như:

- Giảm cân nhanh trên 10% trong thời gian ngắn không rõ nguyên nhân

- Sốt nhẹ kéo dài, đổ mồ hôi ban đêm

- Loét miệng, nấm miệng tái phát

- Hạch bạch huyết sưng to không đau ở cổ, nách, bẹn

- Phát ban dai dẳng, bất thường trên da

Những biểu hiện này không đặc hiệu hoàn toàn cho HIV, nhưng không nên bỏ qua nếu kéo dài.

Bác sĩ khuyến cáo 3 việc quan trọng để phòng tránh HIV

- Thực hành hành vi an toàn: sử dụng bao cao su, duy trì bạn đời ổn định, tránh quan hệ tình dục nguy cơ cao.

- Xét nghiệm định kỳ: nên kiểm tra HIV ít nhất mỗi năm một lần; nhóm nguy cơ cao cần xét nghiệm 6 tháng/lần.

- Không dùng chung đồ cá nhân: đặc biệt là kim tiêm, dao cạo, bàn chải đánh răng; giữ vệ sinh cá nhân nghiêm ngặt.

Sức khỏe được bảo vệ từ những thói quen nhỏ mỗi ngày. Nếu từng tham gia hành vi nguy cơ, đừng hoảng sợ hay trốn tránh, hãy chủ động xét nghiệm và tư vấn y tế.

Mối nguy thực sự không phải là HIV, mà là sự thiếu hiểu biết và thờ ơ. Phát hiện sớm, can thiệp kịp thời có thể giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và ngăn ngừa những hệ lụy đáng tiếc.

Việc chẩn đoán và đánh giá nguy cơ cần dựa trên ý kiến bác sĩ chuyên môn. Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào, hãy đến cơ sở y tế để được tư vấn, không tự suy đoán hay lo lắng quá mức.