Nhóm “Con ghét bố mẹ” hơn 100.000 thành viên: Khi sự tức giận cần được lắng nghe

Một nhóm Facebook mang tên “Con ghét bố mẹ” với hơn 100.000 thành viên đang thu hút sự chú ý trên mạng xã hội. Theo chuyên gia tâm lý, phía sau chữ “ghét” đôi khi không đơn thuần là sự chống đối, mà có thể là cảm giác tổn thương, thất vọng, bị kiểm soát hoặc không được lắng nghe trong gia đình.

Trao đổi với PV Gia đình Việt Nam, ThS. Tâm lý lâm sàng Phạm Quỳnh Trang, Trung tâm Chăm sóc sức khỏe tinh thần, BVĐK Phương Đông, cho rằng sự xuất hiện của những cộng đồng như vậy phần nào cho thấy nhu cầu được chia sẻ, công nhận cảm xúc của người trẻ.

Khi “ghét” là cách nói của tổn thương

Theo chuyên gia, một người có thể rất yêu cha mẹ nhưng đồng thời vẫn cảm thấy bị kiểm soát, phán xét hoặc không được tôn trọng.

Vì vậy, chữ “ghét” trong tên một nhóm không nhất thiết phản ánh trọn vẹn tình cảm của người tham gia. Đó có thể là cách diễn đạt sự tức giận, thất vọng, bất lực hay tổn thương mà họ chưa biết cách nói ra.

Khi không tìm được người có thể lắng nghe trong gia đình, bạn bè hoặc những người lớn xung quanh, môi trường trực tuyến có thể trở thành nơi người trẻ dễ mở lòng hơn.

Việc gặp những người có hoàn cảnh tương tự cũng mang lại cảm giác “mình không phải người duy nhất”. Sự đồng cảm có thể giúp họ bớt cô đơn và giải tỏa phần nào áp lực.

Tuy nhiên, theo ThS. Phạm Quỳnh Trang, một cộng đồng trực tuyến có thể vừa là nơi hỗ trợ, vừa tiềm ẩn nguy cơ khuếch đại cảm xúc tiêu cực.

Khi sự đồng cảm biến thành “buồng vang” tiêu cực

Việc chia sẻ trong một không gian an toàn có thể giúp cá nhân cảm thấy được thấu hiểu. Nhưng nếu những câu chuyện tổn thương liên tục chuyển thành phẫn nộ, chỉ trích và công kích, người tham gia có thể bị cuốn vào dòng cảm xúc tiêu cực.

Đặc biệt, khi thường xuyên tương tác với những nội dung gay gắt, người dùng có thể tiếp tục được đề xuất các nội dung tương tự. Những quan điểm tiêu cực được lặp lại nhiều lần có thể khiến cách nhìn về mối quan hệ gia đình ngày càng phiến diện.

Một số người bắt đầu nhìn nhiều hành vi của cha mẹ qua lăng kính đối đầu, khó tiếp nhận quan điểm khác biệt và giảm khả năng đối thoại.

Chuyên gia cũng lưu ý đến doomscrolling, tức dành nhiều giờ liên tục đọc các nội dung tranh cãi, tiêu cực hoặc giật gân. Nếu việc này kéo dài, người trẻ có thể dễ bực bội, bất an, mất ngủ, thu mình hoặc giảm giao tiếp trực tiếp với gia đình.

Đáng lưu ý, những người vốn đang có tổn thương tâm lý, xung đột gia đình kéo dài, bị cô lập, bắt nạt hoặc từng có hành vi tự hại cần được quan tâm đặc biệt. Với trẻ vị thành niên, nguy cơ càng cần được lưu ý khi các em đang trong quá trình phát triển khả năng điều hòa cảm xúc và định hình bản sắc cá nhân.

Cha mẹ đừng vội mắng con “vô ơn”

Theo ThS. Phạm Quỳnh Trang, khi phát hiện con tham gia một nhóm có nội dung tiêu cực về cha mẹ, phản ứng đầu tiên của người lớn không nên là mắng mỏ hay trừng phạt.

“Trẻ nói ghét bố mẹ hay tham gia nhóm để xả cảm xúc thường không phản ánh hoàn toàn tình cảm thực sự của trẻ với cha mẹ”, chuyên gia nói.

Thay vì lập tức coi con là “ương bướng”, “láo” hay “vô ơn”, cha mẹ nên tìm hiểu điều gì khiến trẻ có những cảm xúc đó.

Một câu nói đơn giản như “Bố/mẹ thấy hiện tại con đang rất tức giận, thất vọng” có thể là bước đầu giúp hạ nhiệt cuộc đối thoại.

Thừa nhận cảm xúc không đồng nghĩa với việc cha mẹ phải chấp nhận mọi hành vi của con. Gia đình vẫn cần có ranh giới và nguyên tắc rõ ràng, nhưng nên được thiết lập trong sự bình tĩnh và tôn trọng.

Khi cả hai bên đang nóng giận, cha mẹ có thể tạm dừng cuộc trò chuyện và hẹn một thời điểm khác để tiếp tục. Sau khi mọi thứ lắng xuống, một cái ôm hoặc lời khẳng định rằng cha mẹ vẫn yêu thương con có thể giúp khôi phục sự kết nối.

Không phải cứ rời nhóm là giải quyết được vấn đề

Theo chuyên gia, cha mẹ không nên chỉ yêu cầu con rời khỏi nhóm mà bỏ qua nguyên nhân khiến trẻ tìm đến đó.

Nếu mâu thuẫn kéo dài, liên tục lặp lại, gia đình rơi vào bế tắc và mọi nỗ lực giao tiếp đều không hiệu quả, nên cân nhắc tìm đến chuyên gia tâm lý.

Đặc biệt, nếu trẻ thường xuyên lo âu, buồn bã, thu mình, rối loạn giấc ngủ, từ bỏ những sở thích trước đây hoặc xuất hiện ý nghĩ, hành vi tự hại, việc cấm trẻ sử dụng nhóm sẽ không giải quyết được vấn đề cốt lõi.

Cha mẹ cũng cần tránh việc tự tham gia nhóm, chụp màn hình bài viết của con rồi đăng công khai để chỉ trích. Hành động này có thể khiến trẻ cảm thấy quyền riêng tư bị xâm phạm, mất niềm tin và che giấu nhiều hơn.

Theo ThS. Phạm Quỳnh Trang, điều quan trọng nhất sau một cuộc xung đột không phải là cha mẹ “thắng” hay con “nhận sai”, mà là giữ được kênh giao tiếp giữa hai bên.

Bởi phía sau một câu “Con ghét bố mẹ”, đôi khi điều trẻ thực sự muốn nói chỉ là: “Con đang tổn thương, nhưng con chưa biết phải nói với bố mẹ như thế nào.”